Bij eiken gekloofde palen en robinia gekloofde palen komt u vaak verschillende maatopgaven tegen. De ene aanbieder noemt een rugbreedte, de andere een kantlengte. Daar komen ronde palen bij, die op hun beurt op diameter worden gesorteerd.
Waarom worden gekloofde palen anders gemeten?
Alle drie opgaven beschrijven de sterkte van een paal, maar er wordt verschillend gemeten. Daarom laten de waarden zich niet zonder meer een op een uitwisselen.
Een gekloofde paal ontstaat door het delen van een stamdeel langs het natuurlijke vezelverloop. Daardoor krijgt hij een natuurlijk onregelmatige, vaak wigvormige doorsnede en verschilt hij van een gelijkmatig ronde of vierkant gezaagde paal. Beide vormen hebben wij in de categorie Palen & posten.
Afhankelijk van de stamdiameter en de gewenste paalsterkte kan een stamdeel bijvoorbeeld worden gehalveerd, gevierendeeld of verder gekloofd. Hoe dat in de productie uitziet, laten wij zien in het artikel Zo ontstaat een gekloofde eiken paal: van stam tot op de pallet.
Precies deze natuurlijke vorm is de reden waarom bij gekloofde palen met rugbreedte of kantlengte wordt gewerkt en niet gewoon met een diameter.
Wat is de rugbreedte?
Als rug wordt bij een gekloofde paal de buitenste zijde aangeduid die oorspronkelijk bij de buitenkant van de stam hoorde. De rugbreedte beschrijft overeenkomstig de breedte van deze zijde.
Bij onze eiken gekloofde palen zijn er bijvoorbeeld sorteringen als:
- 9 tot 13 cm
- 12 tot 16 cm
- 15 tot 20 cm
Wat betekent kantlengte?
Bij de kantlengte worden daarentegen de zijdelingse afmetingen van de gekloofde doorsnede bekeken.
Eenvoudig gezegd:
- Rugbreedte
Breedte van de buitenste stamzijde. - Kantlengte
zijdelingse afmeting van het kloofvlak. - Diameter
Maat van een nagenoeg ronde paal.
Bij onze robinia gekloofde palen is de sortering daarom op de kantmaat opgegeven, bijvoorbeeld 8 tot 10 cm of 10 tot 12 cm. Bedoeld is dezelfde zijdelingse afmeting.
Rugbreedte en kantlengte zijn dus niet dezelfde maat, maar hebben in de praktijk een vergelijkbaar doel: zij geven een orde van grootte voor de sterkte van de gekloofde paal aan.
Zo worden rugbreedte en kantlengte gemeten
Beide opnames laten dezelfde paalstapel zien. Het verschil zit niet in het hout, maar in de plek waar de duimstok wordt aangelegd.
Kunt u rugbreedte en kantlengte omrekenen?
Bij een echte gekloofde paal niet exact.
Voor een grove voorstelling kunt u een volkomen ronde stam bekijken die precies door zijn midden wordt gevierendeeld. Bij dit geïdealiseerde kwartstuk zijn de twee kanten even lang. Wordt bovendien aangenomen dat de rugbreedte als rechte breedte tussen de twee buitenste punten wordt gemeten, dan volgt wiskundig ongeveer de volgende richtlijn:
| Rugbreedte | Kantlengte bij het ideale kwartstuk | ronde paal met gelijk oppervlak Ø* |
|---|---|---|
| 10 cm | ca. 7 cm | ca. 7 cm |
| 12 cm | ca. 8,5 cm | ca. 8,5 cm |
| 15 cm | ca. 10,5 cm | ca. 10,5 cm |
| 18 cm | ca. 12,5 tot 13 cm | ca. 12,5 tot 13 cm |
| 20 cm | ca. 14 cm | ca. 14 cm |
*De diameter van de ronde paal verwijst hier alleen naar een rekenkundig gelijk doorsnedeoppervlak. Dat de twee rechter kolommen dezelfde waarden laten zien, is overigens geen overnamefout: een kwartcirkel met de radius R heeft rekenkundig hetzelfde oppervlak als een volle cirkel met de diameter R.
Deze tabel is uitdrukkelijk geen sorteer- of omrekentabel voor echte gekloofde palen. Een werkelijke paal kan daar duidelijk van afwijken. Een stam is niet perfect rond, het kloven verloopt naar de aard van het hout en niet elke paal komt overeen met een precies gevierendeelde stam.
Kunt u een gekloofde paal met een ronde paal vergelijken?
Slechts ongeveer.
Een ronde paal met een diameter van 10 cm heeft een volkomen andere doorsnede dan een gekloofde paal met 10 cm rugbreedte. Daarom geldt: 10 cm rugbreedte ≠ 10 cm diameter van een ronde paal.
Ook een rekenkundig vergelijkbaar doorsnedeoppervlak betekent niet automatisch dat twee palen constructief gelijkwaardig zijn.
Voor de bestelling is daarom het eenvoudigste onderscheid:
- Gekloofde palen
Rugbreedte of kantlengte. - Ronde palen
Diameter.
Wie in principe wil weten wanneer welke paalvorm zinvol is, vindt daarover het artikel Gekloofde paal of ronde paal: welke vorm is voor welk gebruik geschikt?.
Waarom bestaan er eigenlijk verschillende maatopgaven?
Bij natuurlijk gekloofd hout is er geen gekalibreerde standaarddoorsnede. In de praktijk hebben zich daarom verschillende manieren gevestigd om de sterkte van een gekloofde paal te beschrijven. Een deel van de handel werkt met rugbreedtes, andere aanbieders met kantlengtes.
Beslissend is daarom bij een vergelijking altijd de vraag: waar is de opgegeven maat aan de paal genomen?
Pas wanneer dat duidelijk is, laten twee offertes zich zinvol met elkaar vergelijken.
Kort samengevat
- Rugbreedte
duidt de breedte van de buitenste stamzijde van een gekloofde paal aan. - Kantlengte
duidt de zijdelingse afmeting van het kloofvlak aan. - Diameter
wordt bij ronde palen gebruikt.
Rugbreedte en kantlengte beschrijven beide de sterkte van een gekloofde paal, maar zijn verschillende meetgrootheden. Een exacte algemene omrekening is er bij natuurlijk gekloofd hout niet.
Welke sorteringen wij hebben, staat op de productpagina’s in de categorie Palen & posten.
