Gekloofde paal of ronde paal? Beide vormen worden al lang in de hekbouw gebruikt, maar verschillen duidelijk in productie, doorsnede, uiterlijk en verwerking.
Gekloofde paal en ronde paal: waar zit het verschil?
Een gekloofde paal ontstaat door het delen van een stamdeel langs het natuurlijke vezelverloop. Hoe dit productieproces van stam tot kant-en-klare paal eruitziet, laten wij stap voor stap zien in het artikel Zo ontstaat een gekloofde eiken paal.
De scheiding volgt daarbij grotendeels het natuurlijke verloop van het hout. Daardoor ontstaan onregelmatige doorsneden, en geen paal ziet er precies als de volgende uit. Typische voorbeelden zijn onze eiken gekloofde palen en robinia gekloofde palen.
Het begrip ronde paal beschrijft daarentegen eerst alleen de ronde vorm. Gangbaar zijn ook de benamingen rondhouten paal of gewoon ronde afrasteringspaal. In principe geldt: alle ronde palen die niet gefreesd zijn, zijn natuurlijk gegroeid; het verschil zit in de bewerking. Onze eiken ronde palen houden hun bast en worden alleen aangepunt. Bij onze robinia palen wordt de bast verwijderd en blijft de natuurlijke stamvorm behouden. Onze naaldhouten palen worden daarentegen machinaal gefreesd en krijgen daardoor een gelijkmatige diameter.
Daarom geldt:
- Gekloofde paal
Uit de stam gekloofd, met een onregelmatige doorsnede. - Ronde paal met bast
Natuurlijk gegroeid en alleen aangepunt; de bast blijft aan de paal. Voorbeeld: onze eiken ronde palen. - Geschilde ronde paal
Natuurlijk gegroeid; de bast wordt verwijderd en de stamvorm blijft behouden. Voorbeeld: onze robinia palen. - Gefreesde ronde paal
Machinaal gefreesd tot een gelijkmatige diameter. Voorbeeld: onze naaldhouten palen.
Een ronde paal is dus niet automatisch gefreesd of gekalibreerd. Welke vorm beter past, hangt minder af van een algemeen “beter of slechter” dan van het concrete hek, het gewenste uiterlijk, de bevestiging en de benodigde afmetingen. Het hele assortiment staat in de categorie Palen & posten.
Wat gebeurt er bij het kloven met de vezelrichting?
Hout heeft een natuurlijk vezelverloop. Bij het kloven zoekt de scheiding haar weg grotendeels langs deze houtstructuur; de vorm van de kant-en-klare paal wordt daardoor mede bepaald door de gegroeide stam. Bij het zagen of frezen wordt de gewenste geometrie daarentegen onafhankelijk daarvan uitgewerkt.
Precies daarom ziet een gekloofde paal er duidelijk anders uit dan een machinaal gefreesde. Bij de gekloofde paal blijven de natuurlijke verschillen van het uitgangsmateriaal zichtbaar; gefreesd materiaal valt wezenlijk gelijkmatiger uit.
Uit het vezelverloop alleen mag echter geen algemene uitspraak over de levensduur worden afgeleid. Hoe lang een houten paal in contact met de grond werkelijk meegaat, hangt onder andere af van houtsoort, houtdelen, dimensie, vochtbelasting en standplaats. De vorm alleen beslist daarover niet.
Rugbreedte en kantlengte: zo worden gekloofde palen gemeten
Bij een gefreesde ronde paal kan een vaste diameter worden gemaakt. Een gekloofde paal volgt daarentegen de stam en het betreffende kloofverloop en heeft geen gelijkmatig ronde en ook geen rechthoekige doorsnede. Daarom worden zijn maten anders opgegeven.
De rugbreedte beschrijft de breedte van de buitenste zijde van de gekloofde paal, de kantlengtes de verdere zijden van de natuurlijke kloofdoorsnede. Daarmee laat zich elke paal aan een maatklasse toekennen, hoewel hij persoonlijk gevormd is. Wat de twee maten precies aanduiden, legt het artikel Rugbreedte en kantlengte bij gekloofde palen uit.
Afhankelijk van de paallengte hebben wij verschillende sorteringen. Bij de eiken gekloofde palen lopen de rugbreedtes afhankelijk van de uitvoering bijvoorbeeld van ongeveer 5–10 cm tot 15–20 cm. Binnen een klasse blijven natuurlijke afwijkingen bestaan; dat is geen fout, maar typisch voor gekloofd materiaal.
Een paal uit een sortering van 9–13 cm rugbreedte heeft daarom geen constante doorsnede van 9 × 13 cm. De opgave duidt de maatklasse aan. De beschikbare combinaties van lengte en rugbreedte staan in de maattabel van de betreffende productpagina.
Draad, raster, planken en regels vastzetten
Voor weide-, paarden- en wildafrasteringen worden beide vormen gebruikt. Gekloofde palen hebben door hun natuurlijke doorsnede vaak plattere zijden. Die kunnen bij het vastzetten van draad, lint of knoopraster praktisch zijn.
Ronde palen hebben daarentegen een ronde buitencontour. In het bijzonder gefreesd materiaal is in diameter en vorm gelijkmatiger en laat zich op lange heklijnen goed herhaalbaar gebruiken.
Zodra horizontale planken of regels worden gemonteerd, wordt het draagvlak belangrijker. De platte zijden van een gekloofde paal zijn niet bij elke paal even groot of op dezelfde plek, en ook natuurlijk gegroeide ronde palen zijn niet volledig gelijkmatig. Gefreesde ronde palen bieden hier de beter voorspelbare diameter.
Voor hekken met regels beslist daarom niet alleen “rond” of “gekloofd”, maar de paaldimensie, het draagvlak, de bevestiging en de constructie.
Gelijkmatig of natuurlijk gegroeid: het aanzien
Bij het uiterlijk verschillen de twee paalvormen bijzonder duidelijk. Gekloofde palen werken oorspronkelijk: verschillende breedtes, kanten en vormen blijven zichtbaar, en juist bij langere heklijnen ontstaat daardoor een levendig beeld.
Gefreesde ronde palen werken wezenlijk gelijkmatiger; de terugkerende ronde doorsnede levert een rustiger lijn op. Natuurlijk gegroeide ronde palen liggen optisch daartussen.
Welk uiterlijk beter past, is een ontwerpvraag. In het bos, in de klassieke weideafrastering of bij natuurlijke omheiningen wordt de natuurlijke vorm vaak bewust gekozen.
Gekloofde of ronde paal, per toepassing
Het volgende overzicht vervangt geen individuele planning, maar laat zien welke eigenschappen bij de verschillende toepassingen vaak een rol spelen.
| Gebruik | Vaak passende vorm | Waar het op aankomt |
|---|---|---|
| Weideafrastering met draad of lint | Gekloofde paal of ronde paal | Houtsoort, dimensie, bevestiging en gewenst uiterlijk |
| Paardenafrastering met regels | Ronde of gekloofde paal met geschikte oplegging | Regeloplegging, bevestiging en constructie |
| Wildafrastering | Gekloofde paal of ronde paal | voldoende lengte en dimensie en een passende bevestiging van het gaas |
| Wijnbouw en fruitteelt | afhankelijk van het steunsysteem gekloofde of ronde paal | Afmetingen, rijopbouw en het bijbehorende steunsysteem |
| Boombinding en aanplant | vaak gelijkmatige ronde palen | planbare afmetingen en afstemming op het beveiligingssysteem |
| Zichtbaar tuinhek | naar ontwerpwens | gekloofd werkt natuurlijker, gelijkmatig rond materiaal rustiger |
Meer over de toepassingsgebieden staat onder Weide- & paardenafrastering, Wildafrastering, Wijnbouw & fruitteelt en Tuinhek & tuinaanleg.
Welke houtsoorten zijn er als gekloofde en ronde palen?
Naast de paalvorm speelt de houtsoort een minstens even belangrijke rol. Bij ons vindt u bijvoorbeeld:
- Eiken gekloofde palen
Natuurlijk gekloofde palen van eiken in verschillende lengtes en rugbreedtes. - Eiken ronde palen
Natuurlijk gegroeide ronde palen van eiken. Diameter en verloop kunnen van paal tot paal verschillen. - Robinia gekloofde palen
Gekloofde robinia palen met natuurlijke doorsnede, eveneens op maat gesorteerd. - Robinia palen geschild
Natuurlijk gegroeide robinia palen in geschilde uitvoering. - Naaldhouten palen
Gefreesde ronde palen van grenen, vuren of zilverspar, onbehandeld en afhankelijk van de uitvoering onder druk verduurzaamd in groen of bruin.
Bij het vergelijken van offertes is het daarom de moeite waard niet alleen op de begrippen ronde paal of gekloofde paal te letten. Houtsoort, bewerking en afmeting zijn even belangrijk. Alle paalvormen en houtsoorten staan in de categorie Palen & posten.
Kort gezegd: wanneer een gekloofde en wanneer een ronde paal?
Gekloofde palen passen vaak goed wanneer …
- een natuurlijk, traditioneel uiterlijk gewenst is,
- maatafwijkingen binnen een sortering worden geaccepteerd,
- natuurlijke plattere zijden voor bevestigingen kunnen worden gebruikt,
- eiken of robinia in gekloofde vorm gewenst is.
Ronde palen passen vaak goed wanneer …
- een gelijkmatiger heklijn gewenst is,
- vastere diameters belangrijk zijn,
- gefreesd materiaal nodig is,
- een ronde respectievelijk natuurlijk gegroeide vorm optisch beter bij het project past.
De beslissende vraag luidt dus niet: welke paal is in principe beter? Maar: welke houtsoort, paalvorm en dimensie passen bij mijn hek?
